Vị trí Then quạt của người Tày ở huyện Chiêm Hóa trong đời sống hiện nay
Thứ 4, ngày 30 tháng 11 năm 2016 - 15:39
Cũng như những người làm các nghề nghiệp khác, người hành nghề cúng bái, trong đó có thầy Then quạt đều có ý thức để khẳng định bản thân mình. Ở huyện Chiêm Hóa, những người làm Then mỗi khi được gia đình hoặc người nào đề nghị giúp đỡ, thầy Then luôn sẵn sàng nhận lời và chọn ngày tốt gần nhất để cử hành nghi lễ cho gia đình hoặc người đó. Họ rất nỗ lực và tận tâm trong công việc, với mục đích được công nhận và được đánh giá cao. Bản thân người làm Then không ngừng nỗ lực thực hiện các tiêu chuẩn nghề được gắn với họ với tâm niệm “giúp người, cứu người”.

Họ cho rằng đã là thầy Then là phải ‘giúp đỡ” về mặt tâm linh cho mọi người xung quanh khi được yêu cầu. Những thầy Then đều sống, ứng xử và tuân theo các tiêu chuẩn nghề, qui định truyền thống của người làm Then. Họ không quá đặt nặng vấn đề tiền bạc với khách hàng về nghi lễ. Những nguyên tắc giao tiếp như vậy trên thực tế đem lại danh tiếng, sự thành công và uy tín cho người làm Then.

Như vậy, cùng với những chính sách của Đảng và Nhà nước, của địa phương về bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, bản thân người làm Then quạt đã tự tạo dựng uy tín, khẳng định vị trí của mình để tồn tại cùng với các loại hình tín ngưỡng khác trên địa bàn huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.

Các nghệ nhân hát Then Tuyên Quang.

Trong cuộc sống của người Tày ở huyện Chiêm Hóa, Then quạt của đã luôn gắn bó với hệ thống nghi lễ, bắt nguồn từ nhu cầu tâm linh. Từ xa xưa, người Tày sống ở vùng núi trước sự đe dọa của thiên nhiên, sự thiếu hiểu biết về khoa học, cùng với sự bế tắc trong việc chữa trị bệnh tật, nên trước đây họ hoàn toàn phó mặc cho các hiện tượng siêu nhiên. Ngày nay, trình độ khoa học phát triển cao, cùng với trình độ dân trí được nâng lên, không hẳn đã hết người tin vào những phép màu của Then, Bụt, Tạo, trong đó Then quạt là một loại hình nghi lễ tín ngưỡng, có tác động lớn đến cuộc sống cộng đồng. Then quạt đã góp phần làm thỏa mãn nhu cầu tâm linh cho cộng đồng của mình. Những người dân tìm đến Then quạt để cầu cúng xin con cái, chữa bệnh, giải vận hạn...

Những gia đình người Tày khi tổ chức lễ cưới cho con, cháu, phải nhờ đến thầy Then để trình tấu tổ tiên xin cắt ma (thót phi) ở họ nhà gái sang nhập vào họ nhà trai; vợ chồng mới cưới hoặc lấy nhau đã lâu hiếm muộn con, họ nhờ thầy Then cúng lễ cầu xin Mẹ Hoa từ cõi thượng giới ban cho con cái. Nếu thấy bất an họ đón thầy Then về làm lễ để tống khứ đi những gì uế tạp, xui xẻo, cầu mong tai qua, nạn khỏi, cầu mong sự may mắn, bình an, phúc lộc. Trình tự Then giải hạn là bao gồm yếu tố: giả thật giữa người và ma, ma và người, đã tác động rất lớn đến tâm tư, tình cảm của người Tày, giải quyết được yếu tố tinh thần, nhất là số phận, vận mệnh, làm cho con người có thêm niềm tin, yên tâm hơn trong cuộc sống, tổ chức cuộc sống của mình khoa học, hợp lý hơn. Những việc làm ấy chỉ có thầy Then, mặt khác người Tày đều thể hiện lòng tin của mình đối với đấng thần linh bằng các hành động ma thuật thích hợp. Để khẳng định uy tín của mình, các thầy Then phải đặt ra các nghi lễ cấp sắc - lẩu Then, nếu Then nào càng qua nhiều lễ thăng cấp thì khả năng giao tiếp với thần linh càng hiệu nghiệm và được các đệ tử, khách hàng trọng vọng, nhân dân sùng tín. Các thầy Then đã thực hiện các nghi lễ của mình phù hợp với nguyện vọng của người dân như cầu mùa màng tốt tươi, cầu bình an, giải vận hạn, cầu con cái, chữa các loại bệnh tật, gọi hồn, nhập hồn...

Vai trò của những thầy Then quạt quan trọng và chủ yếu là thông quan với các thần linh bằng hình thức nhập hồn, xuất hồn. Then quạt thể hiện nói lên khát vọng của con người đầy tính nhân văn, cái tốt thì làm, cái xấu thì bỏ, muốn quan hệ với thần linh thì phải thông qua hình thức cúng bái, việc cúng bái đó phải nhờ đến thầy Then. Nên Then là loại hình tín ngưỡng gần gũi, dễ hòa hợp với đời sống tinh thần của người Tày. Trước đây người ta e ngại vấn đề tôn giáo trong Then muốn loại bỏ. Nhưng thực tế, sự tồn tại tôn giáo trong Then càng làm cho Then trở nên bền vững. Nếu chúng ta bỏ yếu tố tôn giáo tín ngưỡng Then sẽ không tồn tại và được bảo lưu đến ngày hôm nay. Vì để có thể tồn tại và phát triển, nó phải được sống trong chính môi trường, cộng đồng sản sinh ra nó.

Để khẳng định vị trí của mình, Then quạt đã bằng nhiều cách thể hiện thông qua việc cầu cúng, bằng thái độ làm việc của mình, thầy Then làm cho người dân quý mến, tin tưởng mình, được nhiều người dân mời cúng lễ. Hiện nay, một số thầy Then quạt được người dân trong huyện Chiêm Hóa mời cúng thường xuyên, với danh tiếng của mình, họ còn được các gia đình người Tày ở các huyện khác trong tỉnh mời cúng lễ. Có thể thấy, dù khoa học phát triển, trình độ hiểu biết của người dân được nâng lên, nhưng không phải tất cả đều rõ ràng và giải quyết được bằng khoa học, vì vậy người dân vẫn tìm đến Then quạt. Điều đó minh chứng rằng: Then quạt vẫn có vị trí nhất định trong đời sống của cộng đồng người Tày hiện nay.

Then quạt được hình thành và gắn với những điều kiện lịch sử, xã hội nhất định của người Tày, nghi lễ Then quạt có vai trò quan trọng chi phối đời sống tâm linh của cộng đồng và đã tạo dựng được vị trí trong cộng đồng người Tày ở Tuyên Quang. Trải qua nhiều thăng trầm biến đổi cùng với những chuyển biến về chính trị, văn hóa, xã hội và kinh tế của đất nước, Then quạt vẫn tồn tại và được truyền từ đời này sang đời khác và trở thành những giá trị văn hóa truyền thống của tộc người. Trên phương diện là một hình thức văn hóa tín ngưỡng dân gian độc đáo, Then quạt đã góp phần bảo lưu những giá trị văn hóa quý giá của người Tày.

Then quạt trong quá khứ và hiện tại vẫn mang đến cho con người niềm tin về thế giới tâm linh của người Tày. Chính vì vậy, việc bảo tồn và phát huy Then quạt là một việc cần thiết, góp phần bảo lưu các phong tục tập quán truyền thống tốt đẹp của người Tày. Việc bảo tồn Then chỉ tập trung vào hát Then không có nghĩa là loại bỏ các yếu tố nghi lễ, bởi chính nghi lễ mới là nhân tố làm cho người dân gắn bó để Then có sức sống và tồn tại. Đây là công việc lâu dài, đòi hỏi sự chung tay của các cấp, các ngành, của nhiều người, và nhất là phải có sự nhiệt tình, tâm huyết của những nghệ nhân, những người làm công tác văn hóa. Trước hết và tốt nhất vẫn là việc tự giữ gìn, phát huy trong cộng đồng của tộc người Tày.

Phúc Xuyên



Lượt xem: 1828 views  
Tin mới nhất









 Bản in

Các tin đã đăng:

Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm:     
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH TUYÊN QUANG
Giấy phép xuất bản số: 324/GB-BC của Bộ VHTT cấp ngày 08 tháng 11 năm 2006
Trưởng ban biên tập: Lê Quang Ninh, Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông
Trụ sở: Đường Tân Trào, Phường Minh Xuân, Thành phố Tuyên Quang
Điện thoại: 0276 251 929 Email: Congttdttq@Gmail.com
@ Bản quyền thuộc Cổng Thông tin Điện tử tỉnh Tuyên Quang

   Design by 

Online: 40
Truy cập: 15.361